Satranç nasıl oynanır?
Satranç, iki oyuncunun 64 kareli bir tahtada on altışar taşla oynadığı, tamamen beceriye dayanan bir strateji oyunudur. Şansa yer yoktur: rastgelelik yalnızca kimin beyaz oynayacağının belirlenmesinde vardır. Amaç rakibin şahını mat etmektir, yani tehdit altındaki şahın kaçacak hiçbir hamlesi kalmamasını sağlamaktır.
Oyunun amacı ve kim beyaz oynar
Amaç, rakibin şahını mat etmektir. Şah tehdit altındaysa buna "şah" denir ve tehdidi kaldırmak zorunludur. Şah tehdit altındaysa ve tehdidi kaldıracak hiçbir yasal hamle yoksa "mat" olur, oyun biter.
İlk hamle her zaman beyazındır. Para Oyunu'nda kimin beyaz oynayacağı kanıtlanabilir adil bir kura ile belirlenir; yani renk dağılımı sunucuda üretilir ve sonradan doğrulanabilir.
Taşların hareketi
| Taş | Nasıl gider |
|---|---|
| Piyon | Bir kare ileri; ilk hamlesinde isterse iki kare. Alırken çapraz gider. |
| At | L biçiminde: iki kare bir yöne, bir kare yana. Diğer taşların üzerinden atlar. |
| Fil | Çapraz, istediği kadar kare. |
| Kale | Düz, yatay ve dikey, istediği kadar kare. |
| Vezir | Her yöne, istediği kadar kare. En güçlü taş. |
| Şah | Her yöne bir kare. Kaybedilmesi oyunu bitirir. |
At dışındaki taşlar başka taşların üzerinden atlayamaz. Bir taşı almak için o karenin üzerine gidersin ve rakip taş tahtadan kalkar.
Özel hamleler
Satrancın üç özel hamlesi vardır ve üçü de yeni başlayanların en çok gözden kaçırdığı kurallardır.
- Rok: Şah ve kale aynı anda oynanır. Şah kaleye doğru iki kare gider, kale şahın öbür yanına geçer. Şah tehdit altındayken, geçtiği kare tehdit altındayken ya da o taşlar daha önce oynadıysa rok yapılamaz.
- Geçerken alma (en passant): Rakip piyonu ilk hamlesinde iki kare ilerleyip senin piyonunun yanına gelirse, o hamlenin hemen ardından onu çaprazından alabilirsin. Bu hak yalnız bir hamle geçerlidir.
- Terfi: Piyonun son sıraya ulaştığında vezire, kaleye, file veya ata dönüşür. Neredeyse her zaman vezir seçilir.
Beraberlik halleri
Satrançta her oyun kazananla bitmez. Dört durumda oyun otomatik olarak berabere sayılır.
- Pat: Sıra sende, şahın tehdit altında değil ama hiçbir yasal hamlen yok. Bu yenilgi değil, beraberliktir.
- Elli hamle kuralı: Elli hamle boyunca hiçbir taş alınmamış ve hiçbir piyon oynanmamışsa.
- Üç kez tekrar: Aynı pozisyon üç kez ortaya çıkarsa.
- Yetersiz materyal: Tahtada mat edilmesi matematiksel olarak imkânsız taşlar kalmışsa.
Para Oyunu'nda beraberlik durumunda masaya konan bahisler iade edilir; kimse çip kaybetmez.
Süre kullanımı ve hükmen yenilgi
Her hamle için süren sınırlıdır. Süresi biten oyuncu oyunu hükmen kaybeder; buna satranç dilinde "bayrak düşmesi" denir. Masadan kopan veya oyunu terk eden oyuncu da hükmen kaybeder ve pot rakibe kalır.
Mat eden oyuncu potun tamamını alır, yani masaya konan bahsin iki katını.
Para Oyunu'nda satranç
Para Oyunu'nda satranç, kart ve okey masalarıyla aynı hesaptan açılır. Taşına dokunduğunda gidebileceği kareler işaretlenir, hedefe dokunduğunda hamle oynanır; kural dışı hamle yapmak mümkün değildir çünkü tüm kurallar sunucuda uygulanır.
Satranç, platformdaki tek tam beceri oyunudur: dağıtım, zar ya da kart şansı yoktur. Bu yüzden okey ve kart masalarından farklı bir kitleye hitap eder ve masa arasında geçiş yapmak isteyenler için iyi bir moladır.